Ciklus rasta kose

Svaka dlaka prolazi kroz tri faze ciklusa:

  • Anagena faza (rast), traje 2–7 godina; 85–90% dlaka je u ovoj fazi
  • Katagena faza (tranzicija), traje 2–3 sedmice; folikul se sužava
  • Telogena faza (odmor/ispadanje), traje 2–4 mjeseca; 10–15% dlaka; dlaka ispada

Poremećaj bilo koje faze može dovesti do vidljivog opadanja kose.

Najčešće vrste gubitka kose

Androgena alopecija (muška/ženska ćelavost)

Najčešći uzrok gubitka kose, pogađa i muškarce i žene (androgenetska alopecija). Uzrokovana je genetski determinisanom osjetljivošću folikula dlake na dihidrotestosteron (DHT). Folikuli se postepeno smanjuju, dlake postaju sve tanje i kraće, a na kraju folikul potpuno prestaje funkcionisati.

Kod muškaraca, tipično počinje recesijom čeone linije i proređivanjem tjemena. Kod žena, manifestuje se difuznim proređivanjem na tjemenu uz očuvanu frontalnu liniju (Ludwig pattern).

Telogeni efluvij

Difuzno, nagle opadanje kose (vidljivi snopovi dlaka na jastuku, u tušu) koje počinje 2–4 mjeseca nakon "okidača". Uzroci:

  • Trudnoća i porođaj (postpartalni telogeni efluvij, najčešći uzrok kod žena)
  • Visoka temperatura (COVID-19, gripa)
  • Fizički ili emocionalni stres
  • Brzo mršavljenje ili pothranjenost
  • Nedostatak željeza, cinka, vitamina D ili B12
  • Hipotireoza ili hipertireoza

Dobra vijest: telogeni efluvij je reverzibilan, kad se ukloni uzrok, kosa se vraća u roku od 6–12 mjeseci.

Alopecia areata

Autoimuna bolest u kojoj imunološki sistem napada folikule dlake. Manifestuje se karakterističnim okruglim ili ovalnim polijetkim (žarišno) ćelavim mjestima. Može napredovati do potpunog gubitka kose na glavi (alopecia totalis) ili cijelog tijela (alopecia universalis).

Trakcionalna alopecija

Uzrokovana hroničnim mehaničkim povlačenjem (tijesne punđe, pletenice, pramenovi). Oštećuje folikle duž linije vlasišta. Reverzibilna ako se prepozna rano.

Trihoskopija: Dermoskopija vlasišta (trihoskopija) je neinvazivna metoda koja dermatologu pruža detaljne informacije o folikulima, debljini dlaka i zdravlju vlasišta, ključna za tačnu dijagnozu tipa alopecije.

Dijagnoza gubitka kose

Dermatolog postavlja dijagnozu kombinacijom:

  • Anamneze, kada je počelo, da li ima obrazac, mogući okidač i porodična historija
  • Kliničkog pregleda, raspodjela gubitka kose, pull test (laganim povlačenjem 50–60 dlaka provjerava se koliko ispada)
  • Trihoskopije, dermoskopija vlasišta; otkriva promjene folikula, minimaturizaciju, perifokalne znakove
  • Laboratorija, krvna slika, feritin, TSH (tiroid), vitamin D, cink, androgeni profil (kod žena)
  • Biopsija vlasišta, u nejasnim slučajevima za histopatološku analizu
MaDerma

Zabrinuti zbog gubitka kose? Zakažite trihološki pregled

Dr. Mersiha Krupalija-Fazlić vrši pregled vlasišta i trihoskopsku procjenu promjena na folikulima i dlakama.

Zakaži pregled
Napomena: Ovaj članak je informativnog karaktera. Gubitak kose može imati različite uzroke, a tačnu dijagnozu postavlja dermatolog nakon pregleda.